สังคมและชนชั้น

 ระบอบศักดินา : ยุโรปยุคกลาง (Medieval Europe: Feudalism)

ที่มา : http://4.bp.blogspot.com

สมัยกลาง หรือ ยุคกลาง (อังกฤษ: Middle Ages) คือช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ยุโรป ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 5 ถึงคริสต์ศตวรรษที่ 15 โดยปกติแล้วเริ่มนับตั้งแต่การล่มสลายลงของจักรวรรดิโรมันตะวันตก (การสิ้นสุดของสมัยคลาสสิก) จนถึงจุดเริ่มต้นของสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา และยุคแห่งการสำรวจ ซึ่งเป็นยุคที่นำไปสู่สมัยใหม่ในเวลาต่อมา สมัยกลางคือช่วงเวลาตรงกลางของกระบวนการเปลี่ยนผ่านในประวัติศาสตร์ตะวันตกคือ สมัยคลาสสิก สมัยกลาง และสมัยใหม่ นอกจากนี้สมัยกลางยังถูกแบ่งออกเป็นสามช่วงเวลาคือ ต้นสมัยกลาง (Early Middle Ages), สมัยกลางยุครุ่งโรจน์ (High Middle Ages) และปลายสมัยกลาง (Late Middle Ages)

ระบอบศักดินา : ยุโรปยุคกลาง (Medieval Europe: Feudalism)

วิธีชีวิตในยุคกลางที่เรียกกันว่า “ระบอบศักดินา” (Feudalism) นั้น เป็นระบบที่อิงกับกรรมสิทธิ์ในการครองที่ดิน ชนชั้นในสังคมของแต่ละบุคคลจะสะท้อนให้เห็นว่าแต่ละคนเป็นเจ้าของที่ดินมากน้อยแค่ไหน คนในราชวงศ์ (Royalty) เช่น กษัตริย์และราชินีนั้นเป็นชนชั้นสูงสุดในสังคม ถัดลงมาจะเป็นชนชั้นขุนนาง (Noble) เช่นท่านดยุค (Duke) และท่านเอิร์ล (Earl) จากนั้นตามมาด้วยชนชั้นอัศวิน (Knight) ชนชั้นช่างฝีมือ (Craftsman) ตามลำดับและสุดท้ายคือชนชั้นไพร่ (Serf) ผู้ซึ่งมีหน้าที่ทำงานตามท้องทุ่ง ภายใต้ระบบศักดินานี้ คนในชนชั้นต่ำกว่าจะต้องเคารพและรับใช้คนในชนชั้นสูงกว่า และจะได้รับรางวัลเป็นการตอบแทน ยกตัวอย่างเช่น ท่านลอร์ด (Lord) ซึ่งเป็นชนชั้นขุนนางจะรับใช้กษัตริย์โดยจัดหาอัศวินและพลทหารไปให้กษัตริย์ใช้ในยามศึกสงคราม และเพื่อเป็นการตอบแทนท่านลอร์ดผู้นั้น กษัตริย์อาจจะให้ที่ดินเป็นของขวัญแทนคำขอบคุณ โดยปรกติแล้วที่ดินจะมีหน่วยวัดเป็น “ผืนดิน” (Manor) ซึ่งเป็นหน่วยวัดพื้นที่หน่วยสำคัญที่ใช้กันในสังคมแบบศักดินา

ที่มา : https://1.bp.blogspot.com

โครงสร้างทางสังคมของระบบฟิวดัล

    1. กษัตริย์

มีฐานะเป็น Lord สูงสุดโดยมีขุนนางเป็น Vassal มีพันธะผูกพันทางหน้าที่ต่อกัน  กษัตริย์จะพระราชทานที่ดินเป็นการมอบหมายอำนาจในการปกครอง ให้กับขุนนาง อำนาจของกษัตริย์อ่อนลงปกครองราษฎร์ที่อยู่รอบพระนคร ดินแดนส่วนอื่นๆเป็นของขุนนาง และมีความผูกพันกับกษัตริย์โดยยกย่องให้เป็นหัวหน้า  มีข้อผูกพันกับกษัตริย์เพราะมีที่ดินอยู่ในอาณาเขตจึงยอมเป็น Vassal มีหน้าที่ช่วยเหลือพระเจ้าแผ่นดินยามสงคราม ที่ดินที่กษัตริย์พระราชทานให้สามารถริบคืนได้ถ้า Vassal ไม่ปฏิบัติตามสัญญาหรือสิ้นชีวิตโดย ไม่มีทายาท

    2. ชนชั้นปกครองหรือขุนนางเจ้าของที่ดิน (Suzerain) นับตั้งแต่อัศวินขึ้นไป

ในฝรั่งเศส มีบรรดาศักดิ์เป็น Duke,Earl, Lord, Baron, Count มีการปกครองลดหลั่นตามลำดับขั้น ดูแลปกครองเสรีชนๆมีฐานะเป็น Vassal ของขุนนาง  ขุนนางมีฐานะเป็นทั้ง Vassal ของกษัตริย์  ซึ่ง Vassal มีหน้าที่ส่งทหารของตนไปสมทบกับกองทัพของ Lord และช่วยเหลือทางการเงินแก่ Lord ขุนนางชั้นสูงยังมีฐานะเป็น Lord ของขุนนางชั้นต่ำกว่าลงมา ขุนนางเป็นเจ้าของปราสาทหรือคฤหาสน์  ยังมีขุนนางที่ผ่านการฝึกได้รับการสถาปนาแต่ตั้งให้เป็น อัศวิน(Knight)ไม่ใช่ขุนางที่สืบทอดทางสายโลหิต

ที่มา : https://images.bootcampdemy.com/contents/social-2.3.1_2.png

    3. เสรีชน (villain)

ส่วนใหญ่เป็นชาวนา  เป็นผู้เช่าที่ดินซึ่งเคยเป็นของตนเองแต่ไม่มีภาระผูกติดกับที่ดิน  หรือเป็นเจ้าของที่นาขนาดเล็ก ชาวนารายเล็ก ๆ

    4. ทาสติดที่ดิน (serf)

คือ ชาวนาที่อาศัย ทำกินบนที่ดินตั้งแต่บรรพบุรุษ ต้องผูกติดกับที่ดิน จะโยกย้ายไปไหนไม่ได้ อยู่ในการควบคุมของเจ้านาย ต้องเสียภาษีรัชชูปการ ภาษีผลิตผลที่ผลิตได้ให้เจ้านาย ยอมให้เจ้านายเกณฑ์แรงงานขุดคู สร้างสะพาน

    5. พระและนักบวช 

มีบทบาททางการอบรมจิตใจให้แก่สามัญชน

เอกสารอ้างอิง

ระบบฟิวดัลหรือระบบศักดินาสวามิภักดิ์. (2562). ค้นเมื่อ 13 ตุลาคม 2563, จาก

https://myfeudalism.blogs pot .com /2019/08/blog-post.html

อุเทน เงาทอง. (2558). ระบอบศักดินา: ยุโรปยุคกลาง (Medieval Europe: Feudalism).

ค้นเมื่อ 13 ตุลาคม 2563, จาก www.facebook.com/warofhistory/photos

วิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี. (2563). สมัยกลาง. ค้นเมื่อ 13 ตุลาคม 2563, จาก https://th.wikipedia.org/wiki